الشيخ المنتظري
540
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )
ولى در اين قسمت درباره توصيف ملائكه است . مرحوم سيّد رضىّ اين قسمت از خطبه را با جمله « و منها فى صفة الملائكة » از قسمت هاى ديگر آن جدا كرده است ; يعنى اين قسمت مشتمل بر توصيف ملائكه است . فصاحت ، بلاغت و اعلميّت على ( عليه السلام ) در كلام ابن ابى الحديد پيش از شروع در شرح كلمات حضرت اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) در توصيف ملائكه ، لازم مىدانم مطالبى را كه ابن ابى الحديد در مورد عظمت حضرت امير ( عليه السلام ) در اين قسمت از كتاب خود گفته است بازگو كنم . ابن ابى الحديد كه يك عالم سنّى است در شرح اين قسمت از خطبه ، سخن عجيبى نسبت به حضرت اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) دارد ، او مىگويد : « هذا موضع المثل ( اذا جاء نهراللّه بطل نَهر مَعْقِل ) » وقتى كلام ربّانى و سخنان قدسى حضرت امير ( عليه السلام ) باشد ، جاى اين ضرب المثل است كه بگوييم : « اذا جاء نهراللّه بطل نهر مَعقِل » يعنى وقتى نهر خداوند جارى شد نهر مَعْقِل باطل شد . مورد اين ضرب المثل اين است كه چون مردم بصره از بى آبى در مضيقه و فشار بودند ، عمر به استاندار خود ابوموساى اشعرى دستور داد : معقل را مأموريت ده تا نهرى را به بصره جارى نمايد ، ابوموسى چنين دستورى داد و معقل هم رودخانه يا نهرى را از شطّ جدا كرد و به بصره آورد . اين كار در آن موقعيّت كار مهمى بود و اين نهر به معقل منسوب شد ، بعد اين يك ضرب المثل شد و مردم مىگفتند : اگر رودخانه خدا بيايد رودخانه معقل چيزى نيست . ابن ابى الحديد هم در مقابل فصاحت و بلاغت حضرت امير ( عليه السلام ) اين ضرب المثل را آورده است . مقصود او از آوردن اين ضرب المثل اين است كه وقتى فصاحت و بلاغت حضرت امير ( عليه السلام ) باشد ، فصاحت و بلاغت ديگران در مقابل آن چيزى نيست . بعد مىگويد : « اذا جاء هذا الكلام الرّبانى و اللّفظ القدسى بطلت فصاحة العرب »